
Restaurant Beginnen: Vergunningen, Papieren en Inschrijvingen
12 november 2026
Om een restaurant te beginnen heb je in Nederland een KvK-inschrijving, een exploitatievergunning van de gemeente, een registratie bij de NVWA en een voedselveiligheidsplan volgens de Hygiënecode nodig. Schenk je alcohol, dan komt daar een alcoholvergunning bij, met leidinggevenden die in het Register Sociale Hygiëne staan.
Op zich is geen van die stappen ingewikkeld. Wat starters tijd kost, is de volgorde en de wachttijd. De gemeente heeft voor een exploitatievergunning tot acht weken de tijd, die ze met nog eens acht weken kan verlengen. Start de gemeente een Bibob-onderzoek, dan staat de klok intussen stil. In een grote stad als Amsterdam duurt de procedure in de praktijk vaak drie tot vier maanden.
In dit artikel zetten we alle vergunningen en inschrijvingen op volgorde, met de instantie, de doorlooptijd en de valkuilen. Over de kosten van de inrichting en de investering schrijven we apart; hier gaat het alleen om de papieren.
Eerst Kiezen: Ga Je Alcohol Schenken?
Die ene keuze bepaalt hoe zwaar je vergunningstraject wordt:
- Zonder alcohol: Je hebt in de meeste gemeenten een exploitatievergunning nodig zodra gasten ter plaatse eten of drinken. Een lunchroom of koffiezaak zonder alcohol is meestal het lichtste traject.
- Met alcohol: Je hebt daarnaast een alcoholvergunning nodig op grond van de Alcoholwet, die in 2021 de Drank- en Horecawet verving. De ondernemer en alle leidinggevenden moeten minimaal 21 jaar zijn, het Diploma Sociale Hygiëne hebben en in het Register Sociale Hygiëne staan.
Check vóór je de huurovereenkomst tekent in het omgevingsplan welke horecacategorie op het pand rust. Gemeenten delen horeca in categorieën in, van licht (lunchroom, koffiebar) tot zwaar (nachthoreca). Past jouw concept niet bij de toegestane categorie, dan heb je een omgevingsvergunning nodig, en die is allesbehalve zeker.
Restaurant Beginnen: Alle Stappen op Volgorde

De volgorde hieronder volgt de afhankelijkheden tussen de stappen. Een aantal kan tegelijk lopen, maar alles wat met het pand te maken heeft, begint pas als je zeker weet dat het pand geschikt is.
1. Rechtsvorm en KvK-inschrijving
Kies een rechtsvorm, bijvoorbeeld een eenmanszaak of een bv, en bespreek die keuze met je boekhouder. Daarna schrijf je je in bij de Kamer van Koophandel. De inschrijving kost in 2026 eenmalig € 85,15. Je kunt je al inschrijven vóór de opening, als je het KvK-nummer nodig hebt voor een vergunningsaanvraag; neem dan je huurovereenkomst of een intentieverklaring mee. De KvK geeft je gegevens door aan de Belastingdienst, die je btw-nummer toekent.
2. Omgevingsplan en Omgevingsvergunning
Sinds de Omgevingswet (1 januari 2024) staan de regels voor je pand in het omgevingsplan van de gemeente. Via het Omgevingsloket doe je de vergunningcheck. Een omgevingsvergunning heb je nodig als je concept niet in het plan past, bij verbouwingen en meestal ook voor reclame op de gevel. Komen er meer dan 50 personen tegelijk in je zaak, dan moet je bovendien een gebruiksmelding brandveilig gebruik doen via het Omgevingsloket.
3. Exploitatievergunning en Bibob
De exploitatievergunning (vaak horecavergunning genoemd) vraag je aan bij de gemeente. De KvK noemt kosten tussen € 500 en € 3.500, afhankelijk van de gemeente. De gemeente stuurt je een Bibob-vragenformulier om de integriteit van jou en je financiers te toetsen. Vraagt de gemeente advies aan het Landelijk Bureau Bibob, dan wordt de beslistermijn opgeschort. Vul het formulier volledig in: een onvolledige aanvraag kan de termijn opnieuw laten beginnen, en bij een weigering krijg je de leges niet terug.
4. Alcoholvergunning en Sociale Hygiëne
De alcoholvergunning vraag je ook bij de gemeente aan. De KvK noemt kosten tussen € 120 en € 1.800, en de beslistermijn is acht weken, met één verlenging van acht weken. Tijdens openingstijden moet altijd een leidinggevende aanwezig zijn die in de vergunning staat. Dat mag ook een medewerker zijn. Het Register Sociale Hygiëne wordt sinds 1 juli 2023 beheerd door het Landelijk centrum sociale hygiëne (Lcsh). Wie al voor die datum geregistreerd stond, moet zijn registratie vóór 1 juli 2028 bevestigen.
Ook de inrichting telt mee. Je hebt minstens één horecaruimte van 35 m² of groter nodig met een afsluitbare toegang, en mechanische ventilatie die aan het Besluit bouwwerken leefomgeving voldoet. Alcohol schenken aan iemand onder de 18 is verboden; medewerkers die alcohol schenken moeten minimaal 16 zijn.
5. Registratie bij de NVWA
Dit is de stap die het vaakst wordt vergeten. Een KvK-inschrijving is níet genoeg: de KvK geeft je voedselactiviteiten niet door aan de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Een restaurant moet zich zelf registreren via MijnNVWA, per vestiging. Ben je vóór 10 maart 2026 geregistreerd? Dan moet je je opnieuw registreren via MijnNVWA. Die registratie moet je vanaf nu bovendien elk jaar bevestigen.
6. Hygiënecode en Allergenen

Je moet werken met een voedselveiligheidsplan op basis van HACCP. De makkelijkste route is de goedgekeurde Hygiënecode voor de Horeca van KHN; NVWA-inspecteurs controleren daarop. Voor de 14 allergenen geldt een informatieplicht, ook voor onverpakt eten. Mondelinge informatie mag, maar dan moet een duidelijk zichtbare melding gasten daarop wijzen en moet de informatie ook schriftelijk of digitaal beschikbaar zijn voor je personeel en de NVWA. Bij een inspectieronde van de NVWA voldeed meer dan de helft van de gecontroleerde bedrijven, vooral horeca, niet aan deze regels.
7. Terras en Openingstijden
Een terras vraagt meestal een terrasvergunning of een melding bij de gemeente. Die moet je vaak elk jaar verlengen. Staat je terras op gemeentegrond, dan betaal je meestal ook precariobelasting. Wil je buiten de standaardtijden open zijn, dan heb je een ontheffing nodig. Veel gemeenten geven die alleen als je een exploitatievergunning hebt.
8. Muzieklicentie
Draai je achtergrondmuziek of de radio in je zaak, dan heb je een licentie nodig van Buma en Sena. Je regelt beide via mijnlicentie.nl, het gezamenlijke platform van BumaStemra en Sena. Het Buma-tarief voor horeca hangt af van de oppervlakte van je zaak.
9. Personeel
Zodra je personeel aanneemt, vraag je een loonheffingennummer aan bij de Belastingdienst. Je bent dan verplicht een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) te maken; met minder dan 25 medewerkers kun je de gratis branche-RI&E voor de horeca gebruiken zonder toetsing. Elke werkgever heeft een basiscontract met een arbodienst of bedrijfsarts nodig, ook met één medewerker. De horeca-cao 2025–2026 is algemeen verbindend verklaard en geldt dus ook als je geen lid bent van KHN. Lees in onze gids over urenregistratie en dienstroosters hoe je uren en roosters vanaf dag één goed bijhoudt.
Reken op Drie tot Vier Maanden

Een realistische planning voor een restaurant met alcohol ziet er zo uit:
| Maanden vóór opening | Wat moet lopen |
|---|---|
| 4–6 | Omgevingsplan checken, huurovereenkomst (met ontbindende voorwaarde voor vergunningen) |
| 3–4 | KvK-inschrijving, exploitatievergunning en alcoholvergunning aanvragen, Bibob-formulier |
| 2–3 | Sociale Hygiëne voor leidinggevenden, Hygiënecode en allergeneninformatie, gebruiksmelding |
| 1 | NVWA-registratie, muzieklicentie, loonheffingennummer, RI&E en arbodienst |
| Openingsweek | Personeel trainen op allergenen en hygiëne, proefdraaien met je kassa |
Een ontbindende voorwaarde in je huurcontract (“de huur vervalt als de vergunningen niet worden verleend”) is goud waard: zo blijf je niet met een pand zitten waarin je niet mag openen.
Je Kassa en de Belastingdienst
In Nederland bestaat geen verplichte gecertificeerde kassa, zoals sommige andere landen die hebben. Maar de gegevens uit je kassasysteem horen wel bij je administratie, en de Belastingdienst verwacht dat je de bestel- en betaalgegevens zeven jaar bewaart. Oudere elektronische kassa’s voldoen daar zelden aan. De Belastingdienst raadt een systeem aan met het Keurmerk Betrouwbaar Afrekensysteem en biedt voor horeca een AdministratieCheck aan. Hoe een nette dagafsluiting eruitziet, lees je in onze uitleg over het Z-rapport.
Let ook op contant geld. Er is een wettelijke plicht aangenomen om contante betalingen tot € 3.000 te accepteren, maar de uitzonderingen en de ingangsdatum liggen nog niet vast. Kies daarom een kassa die pin, contactloos en contant even goed afhandelt. In onze gids over kassasystemen voor de horeca lees je waar je verder op moet letten.
Financiering en Starterregelingen
Krijg je bij de bank geen financiering, dan biedt Qredits een microkrediet tot € 50.000, met gratis coaching erbij. Voor de inkomstenbelasting geldt in 2026 een zelfstandigenaftrek van € 1.200 en een startersaftrek van € 2.123. Let op: het Belastingplan 2027 stelt voor de startersaftrek vanaf 2027 bijna helemaal af te bouwen. Dat voorstel is nog niet aangenomen, dus check de stand van zaken bij je boekhouder.
Veelgemaakte Fouten
- Een huurcontract tekenen zonder vergunningscheck: Past je concept niet in het omgevingsplan, dan zit je vast aan een pand waar je niet mag openen.
- Denken dat de KvK alles doorgeeft: De KvK geeft je btw-gegevens door, maar je NVWA-registratie doe je zelf.
- Te laat aanvragen: Met een Bibob-toets en een verlenging kan de exploitatievergunning maanden duren. Vraag hem aan zodra het pand zeker is.
- Geen tweede leidinggevende op de vergunning: Is de enige leidinggevende ziek of op vakantie, dan mag je geen alcohol schenken. Zet minstens twee mensen op de vergunning.
- Allergenen als bijzaak behandelen: Het is een van de punten waar de NVWA het vaakst op handhaaft. Leg alles schriftelijk vast en train je team.
Veelgestelde Vragen
Hoe lang duurt het om een horecavergunning te krijgen?
Reken op twee tot vier maanden. De gemeente heeft acht weken, met één verlenging van acht weken, en een Bibob-onderzoek schort die termijn op. In grote steden is drie tot vier maanden in de praktijk normaal.
Moet ik mijn restaurant zelf bij de NVWA registreren?
Ja. Een KvK-inschrijving is niet genoeg; je registreert je per vestiging via MijnNVWA. Sinds 10 maart 2026 moeten ook eerder geregistreerde bedrijven zich opnieuw registreren, en de registratie moet elk jaar worden bevestigd.
Heb ik een Diploma Sociale Hygiëne nodig als ik geen alcohol schenk?
Nee. Het diploma en de registratie in het Register Sociale Hygiëne zijn alleen verplicht voor de leidinggevenden van een bedrijf met een alcoholvergunning. Zonder alcohol heb je wel de exploitatievergunning, de NVWA-registratie en de Hygiënecode nodig.
Is een gecertificeerde kassa verplicht in Nederland?
Nee. Er is geen wettelijk verplichte gecertificeerde kassa. Je moet wel je bestel- en betaalgegevens zeven jaar kunnen bewaren, en de Belastingdienst raadt een kassasysteem met het Keurmerk Betrouwbaar Afrekensysteem aan.
Je Restaurant Openen met Kardo POS
Als de papieren rond zijn, heb je een kassa- en bestelsysteem nodig dat vanaf de eerste service goed werkt. Kardo POS is cloudgebaseerd: je zet je menu, categorieën en prijzen al vóór de opening klaar in het beheerpaneel, en elke prijswijziging staat direct op alle terminals. Medewerkers klokken in door een QR-code te scannen, en elke rol ziet alleen wat bij die rol hoort. Elke verkoop werkt automatisch je voorraad en je dagafsluiting bij.
Wil je tafels, rekeningen, voorraad en dagafsluiting in één keer goed inrichten vóór je opent? Dan kun je het in een Kardo POS-demo uitproberen met je eigen menu en werkwijze. Ons doel is dat je op de openingsavond met je gasten bezig bent, niet met je kassa.